مقايسه تأثير سه شيوه تمريني پلايومتريك بر توان انفجاري اندام تحتاني ورزشکاران

مقایسه تأثیر سه شیوه تمرینی پلایومتریک بر توان انفجاری اندام تحتانی ورزشکاران

چکیده

هدف تحقیق، مقایسه تأثیر سه شیوه تمرینی پلایومتریک بر توان انفجاری اندام تحتانی ورزشکاران بود. ابتدا ۴۸ آزمودنی از میان ورزشکاران ۱۶ تا ۱۷ سال به طور انتخابی و هدفدار، گزینش شدند. سپس، شاخص‌های بدنی قد، وزن، طول پا، طول ران و ساق، محیط ران و ساق (جهت تقسیم‌بندی گروه‌های تجربی و کنترل) اندازه‌گیری و ثبت شد. توان انفجاری اندام تحتانی آزمودنی‌ها از طریق پرش جفت ایستاده و پرش ارتفاع درجا و با استفاده از نمودار لوئیز اندازه‌گیری و محاسبه شد.

این تحقیق به دلیل قابل کنترل نبودن بعضی از عوامل اثرگذار بر متغیرها، به روش نیمه تجربی انجام شد. به منظور تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات و بررسی تفاوت میانگین‌های پیش آزمون و پس آزمون هر گروه، از آزمون تی ـ همبسته و جهت مقایسه اختلاف میانگین‌های سه گروه تجربی از آزمون تحلیل واریانس یک طرفه استفاده گردید.

نتایج حاصل، معنی‌دار بودن تأثیر سه شیوه تمرینی پلایومتریک را بر توان انفجاری اندام تحتانی آزمودنی‌ها نشان داد ( ) به علاوه، یافته‌های دیگر تحقیق، بیانگر یکسان بودن تأثیر سه شیوه تمرینی پلایومتریک می‌باشد ( ).

به طور خلاصه، می‌توان گفت که با توجه به تعداد ورزشکاران، زمان و امکانات موجود، می‌توان از یک شیوه تمرینی به صورت انتخابی جهت افزایش توان انفجاری اندام تحتانی آنان استفاده کرد.

 واژه‌های کلیدی: تمرینات پلایومتریک، توان انفجاری، پرش ارتفاع درجا، پرش جفت ایستاده

مقدمه

اجرای هر فعالیتی در حداقل زمان همواره مورد توجه بشر بوده است. در علم فیزیک توان عبارت است از انجام کاری معین در واحد زمان. اغلب رشته‌های ورزشی به اجرای فعالیت‌های کوتاه مدت و سریع با بازده توان حداکثر، نیاز دارند. در واقع توان انفجاری نشانه‌ی ظرفیت و قابلیت دستگاه متابولیکی برای تأمین انرژی در غیاب اکسیژن است. بدین ترتیب اندازه‌گیری این قابلیت برای ارزیابی برنامه‌های تمرین و گزینش ورزشکاران زبده از اهمیت زیادی برخوردار است (۲).

پلایومتریک، تمریناتی است که عضلات را قادر می‌سازد در کوتاه‌ترین زمان ممکن، حداکثر قدرت خود را اعمال کند و فرآیند چرخه کشیده شدن ـ کوتاه شدن انقباض عضلانی، پایه اصلی این تمرین است (۱۰).

مزیّت این تمرین در این است که موجب آمادگی دستگاه عصبی ـ عضلانی می‌شود و در نتیجه به ورزشکاران اجازه می‌دهد تا در فعالیت‌هایی که همراه با تغییر جهت می‌باشند، به نحو قدرتمند و سریعی اجرای وظیفه نمایند. با انجام این گونه تمرینات، زمان موردنیاز برای تغییر جهت، کاهش یافته و در نتیجه، سرعت و توان انفجاری، افزایش می‌یابد. لذا، ورزشکارانی که در رشته‌های مختلف، به توان نیاز دارند، می‌توانند از تمرینات پلایومتریک بسیار سود ببرند. مزیت دیگر این تمرینات، نوع حرکات آن است که آموزش و یادگیری آن‌ها بسیار ساده و آسان می‌باشد (۶).

یکی از عوامل مهم که در اجرای حرکات مختلف رشته ورزشی دوومیدانی کاربرد دارد، قدرت عضلانی و توان انفجاری اندام تحتانی است (۹). همچنین، یکی از جنبه‌های بارز موفقیت و پیشرفت در هر رشته ورزشی، شناخت عوامل مؤثر در برنامه‌های قهرمانی و نیز آگاهی مربیان از ظرفیت‌های عملکردی مؤثر در پیروزی و موفقیت ورزشکاران می‌باشد. در تحقیقات انجام شده داخل و خارج کشور، تأثیر تمرینات پلایومتریک بر توان بی‌هوازی و انفجاری ورزشکاران به ویژه دوومیدانی کاران تا حدودی مشخص گردیده است. اما، در زمینه معرفی یک شیوه انتخابی مناسب از این‌گونه تمرینات و مقایسه شیوه‌های مختلف با یکدیگر تحقیقات مناسبی صورت نگرفته است. لذا، می‌توان با چنین مقایسه‌ای، یک مجموعه مناسب و مفید از این‌گونه تمرینات را ارایه داد تا مربیان و معلمان بتوانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با صرف هزینه اندک، بیشترین سود را برده و به نتیجه برسند.

کاربرد این روش تمرینی ابتدا در شوروی و در سال ۱۹۶۰ مشخص شد. به دنبال آن ورزشکاران در رشته‌های دو و میدانی اولین گروهی بودند که با استفاده از این نوع تمرینات به موفقیت‌های چشمگیری دست یافتند (۱۰). والری برزوف ، دونده سرعت روسی پیشرفت خود را مدیون تمرینات پلایومتریک می‌دانست. همچنین، اثر تمرینی پلایومتریک به طور تجربی توسط پژوهشگرانی از قبیل هارمن، پارسلز و اسکولز مطالعه و گزارش شده است. در چند سال اخیر، انجام تمرین به روش پلایومتریک میان ورزشکاران طراز اول، مرسوم شده و بخشی از برنامه‌های تمرینی آن‌ها را به خود اختصاص داده است (۵).

کریمیان (۱۳۷۲)، با انجام تحقیقی، اثر تمرین پلایومتریک بر روی توان بازیکنان فوتبال باشگاهی اصفهان را مورد بررسی قرار داده و نشان داد که این تمرینات به طور معنی‌داری موجب افزایش توان انفجاری می‌شود (۸).

شکرچی‌زاده (۱۳۷۳)، اثر تمرین‌های پلایومتریک بر توان انفجاری بانوان والیبالیست باشگاه تام اصفهان را مورد بررسی قرار داده و مشخص شد که تأثیر این تمرینات بر توان انفجاری بانوان والیبالیست این باشگاه معنی‌دار است (۷).

معینی (۱۳۷۴)، تحقیقی روی تیم منتخب فوتبال دانشگاه شهید بهشتی انجام داد و تأثیر تمرینات پلایومتریک را بر روی برد توپ در فوتبال بررسی نموده که گزارش شد اثر تمرینات پلایومتریک از نظر آماری، بر روی برد توپ فوتبال، معنی‌دار بوده است. همین‌طور، این تمرینات تأثیر زیادی روی سرعت توپ کاشته داشته است (۹).

چو (۱۹۸۳)، در خصوص اثرات فیزیولوژیکی تمرینات پلایومتریک بر سیستم عصبی ـ عضلانی اظهار داشته است که یکی از مراحل بسیار با اهمیت عملیات حرکتی در این تمرینات، مرحله کشش است و تمرینات پلایومتریک موجب تغییرات زیادی در سیستم عصبی ـ عضلانی می‌گردد که به نوبه خود توانایی عضلات را برای پاسخ سریع‌تر همراه با قدرت بیشتر فراهم می‌آورد و پیامد آن پیشرفت عملکرد ورزشی است (۱۲).

هال کام و همکاران (۱۹۹۶)، تحقیقی تحت عنوان «تأثیرات برنامه تعدیل شده پلایومتریک بر توان و پرش عمودی» انجام دادند و در نهایت به این نتیجه رسیدند که بین انواع روش‌های تمرینی اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد و تمرینات پلایومتریک موجب پیشرفت توان و پرش عمودی می‌شوند (۱۳).

در نهایت، با بررسی نتایج تحقیقات فوق می‌توان ابراز داشت که سازگاری‌های فیزیولوژیکی که در بدن نسبت به تمرینات پلایومتریک ایجاد می‌شود، منجر به افزایش توان انفجاری عضلات می‌گردد.

روش‌شناسی تحقیق

این تحقیق از نوع نیمه تجربی می‌باشد که به شکل میدانی اجرا شده است. جامعه آماری تحقیق، سیصد نفر ورزشکاران ۱۶ و ۱۷ ساله  می‌باشند، که در سال تحصیلی ۷۷ـ۷۶ در مدارس متوسطه این شهرستان تحصیل می‌کردند.

نمونه آماری تحقیق شامل ۷۵ نفر می‌باشند، که جهت تشکیل تیم جوانان شهرستان با شرایط سنی فوق دعوت به عمل آمد. از این تعداد، اندازه‌گیری وزن، قد، طول پا، طول ران، طول ساق، محیط ران، محیط ساق و همچنین، پرش ارتفاع درجا و پرش جفت ایستاده به عمل آمد. که ۴۸ آزمودنی جهت تشکیل چهار گروه موردنظر (سه گروه تجربی و یک گروه کنترل) به صورت انتخابی و هدف‌دار گزینش شدند.

ابزار اندازه‌گیری شامل ترازوی پزشکی، متر نواری و نمودار لوئیز جهت محاسبه توان انفجاری آزمودنی‌ها بود.

به منظور اندازه‌گیری توان انفجاری اندام تحتانی، از آزمون‌های پرش ارتفاع درجا و پرش جفت ایستاده استفاده شد. که در نهایت، برای تعیین مقدار اثر تمرین، تفاوت بین آزمون‌های اولیه و پایانی بررسی شد. متغیر مستقل در این تحقیق، تمرینات پلایومتریک (سه شیوه‌ی انتخابی) است و متغیر وابسته، توان انفجاری اندام تحتانی می‌باشد.

عملیات آماری برای تجزیه و تحلیل، میانگین، انحراف معیار، دامنه پراکندگی و حداقل و حداکثر رکورد می‌باشد و اختلاف پیش آزمون و پس آزمون هر گروه به طور مجزا، از طریق آزمون تی ـ همبسته بدست آمد. در نهایت، مقایسه نتایج سه گروه با هم از طریق آزمون تحلیل واریانس صورت گرفت.

نتایج تحقیق

جهت مشخص نمودن میزان تأثیر تمرینات پلایومتریک و مقایسه‌ی تأثیر سه شیوه تمرینی (متغیر مستقل) بر توان انفجاری پاها (متغیر وابسته)، ابتدا نتایج برحسب آمار توصیفی ارایه شده و سپس فرضیه‌های تحقیق از طریق آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

ویرایشگر :مجتبی خادم پیر

برچسب ها

یک دیدگاه در “مقایسه تأثیر سه شیوه تمرینی پلایومتریک بر توان انفجاری اندام تحتانی ورزشکاران”

  1. امیررضا می‌گه:

    میشه یک برنامه برای دوهای سرعت ازیک مربی معروف بزارید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



مطالب مرتبط:


مشترک ما شوید!

logo-samandehi